Wat de boer niet kent…

‘Mensen willen wel veranderen, ze willen niet veranderd worden.’ Het kan goed zijn dat je deze zin wel eens gehoord hebt. Waarschijnlijk van een coach of een trainer. Die zitten vol met dit soort gemeenplaatsen. Ik kan het weten, want ik ben zelf trainer. Managers, echter, hoor ik vaak zeggen: ‘mijn mensen willen niet veranderen’, waarop ik dan weer als een reflex de eerste zin van dit stukje herhaal. Dat is natuurlijk logisch, want als trainer en adviseur op het gebied van ontwikkelen en leren ben ik ingehuurd om mensen te helpen veranderen.

Wie heeft er gelijk? De manager. Mensen willen liever niet veranderen. Wij zijn gewoontedieren. Veranderen kost energie, tijd, drempels en volharding. Ik eet bijvoorbeeld elke ochtend een geroosterde Allinson boterham met Friesche nagelkaas, tomaat en Aromat. De Aromat is voor een vleugje jaren ‘50. Al jaren eet ik dat. Elke ochtend. En dan ben ik volgens The Big Five van persoonlijkheidsthema’s iemand die openstaat voor nieuwe ervaringen. Een avonturier dus, al zeg ik het zelf. Toch, geen manager die mij op een eenvoudige manier van mijn ochtendritueel af krijgt. Ik wil niet veranderen.

Het probleem is vooral dat ik er niet het voordeel van in zie om mijn allinson-nagelkaas-tomaat-aromat (ANTA) gewoonte te wijzigen. Mij krijg je niet anti ANTA. Ik ben niet op de hoogte van een Nirvana dat ik misloop door het eten van mijn dagelijkse ANTA. Ik heb niet het idee dat mijn dagelijks leven er plezieriger van wordt. Ik heb last van wat ze in de psychologie een status quo-bias noemen. I fit ain’t broke, don’t fix it.

Wie heeft er gelijk? De trainer. Mensen willen wel veranderen. Ze moeten dan, op zijn minst, wel duidelijke voor ogen hebben wat ze er rijker van worden of wat ze gaan verliezen. Kortom, weten wat de gevolgen zijn van wel of niet je gedrag aanpassen.

Dit is een van de redenen waarom het rendement op trainingen zo laag is. Mensen zien het voordeel van de nieuwe gedragingen niet duidelijk genoeg. In hun ogen kost het alleen maar tijd en energie. Organisaties verbinden nauwelijks consequenties aan het wel of niet werken aan nieuwe vaardigheden in de praktijk. Het is als de extra maand aan het einde van het jaar. Iedereen krijgt hem, of je nu goed gepresteerd hebt of niet. Waarom zou ik daar harder voor lopen?

Jochem Westerhof

Dit artikel verscheen eerder op www.hi-re.nl.